Bonsai kenniscentrum

Leren kijken, leren verzorgen

Heldere uitleg over de basis van bonsai: van water geven tot bedraden. Voor beginners die willen starten en voor liefhebbers die hun kennis willen opfrissen.

Concept: de artikelen hieronder zijn voorbeeldteksten en nog niet door de werkgroep gecontroleerd.

Blauwe atlasceder als bonsai in een bruine schaal.

Uitgelicht · Basis · 4 min

Wat is bonsai?

Bonsai betekent letterlijk ‘boom in een schaal’. Het is geen aparte boomsoort, maar een manier van kweken, kijken en vormgeven.

Bijna elke boom of struik kan een bonsai worden: een den uit het tuincentrum, een meidoorn uit de haag of een esdoorn uit zaad. Door te snoeien, te bedraden en de juiste schaal te kiezen, maak je een boom die klein is maar groot oogt.

Lees het artikel

Basis · Voorbeeldtekst

Wat is bonsai?

Bonsai betekent letterlijk ‘boom in een schaal’. Het is geen aparte boomsoort, maar een manier van kweken, kijken en vormgeven.

Blauwe atlasceder als bonsai.

Bijna elke boom of struik kan een bonsai worden. Het verschil zit in de verzorging: door wortels en takken bewust te beperken, blijft de boom klein terwijl hij er volwassen uitziet.

Een goede bonsai vertelt een verhaal: van een eenzame den op een rots tot een bosje in een vlakke schaal. Je kijkt naar de natuur en brengt dat beeld terug tot de essentie.

Bonsai is een langzame hobby. Een boom ontwikkelt zich over jaren, en jij groeit mee in kennis en geduld.

Terug naar het overzicht Meer leren in de praktijk? Kom naar een bijeenkomst.

Water geven · Voorbeeldtekst

Hoe verzorg je een bonsai?

Water, licht en voeding maken het verschil. Kijk elke dag even naar de grond en naar je boom.

Japanse esdoorn in een terracotta schaal.

Geef water als de bovenlaag van de grond begint op te drogen, en geef dan zo veel dat het onderin de schaal wegloopt. Op warme zomerdagen kan dat meerdere keren per dag nodig zijn.

De meeste bonsai uit ons klimaat staan het hele jaar buiten, op een lichte plek. Te weinig licht maakt de groei zwak en de bladeren groot.

In het groeiseizoen heeft een bonsai voeding nodig, omdat de kleine hoeveelheid grond snel is uitgeput.

Terug naar het overzicht Meer leren in de praktijk? Kom naar een bijeenkomst.

Snoeien · Voorbeeldtekst

Wanneer moet je een bonsai snoeien?

Vormsnoei en onderhoudssnoei zijn twee verschillende dingen, elk met een eigen moment.

Gesnoeide den voor een rood gordijn.

Bij vormsnoei verwijder je grotere takken om de basisvorm van de boom te bepalen. Dat doe je bij de meeste soorten in de rustperiode, als de boom het minst te lijden heeft.

Onderhoudssnoei is het bijhouden van nieuwe groei tijdens het seizoen, zodat de vorm compact blijft en de boom fijner vertakt.

Twijfel je? Neem je boom mee naar een bijeenkomst en kijk samen met anderen wat weg kan.

Terug naar het overzicht Meer leren in de praktijk? Kom naar een bijeenkomst.

Bedraden · Voorbeeldtekst

De basis van bedraden

Met koper- of aluminiumdraad breng je takken in positie. Dat vraagt oefening en geduld.

Bedraade den.

Kies draad die ongeveer een derde zo dik is als de tak. Wikkel onder een hoek van rond de 45 graden, gelijkmatig en niet te strak.

Buig de tak daarna rustig in de gewenste richting, met je duimen aan de buitenkant van de bocht.

Controleer regelmatig of de draad niet in de bast groeit. Haal hem op tijd weg, liefst door hem door te knippen in plaats van af te wikkelen.

Terug naar het overzicht Meer leren in de praktijk? Kom naar een bijeenkomst.

Verpotten · Voorbeeldtekst

Wanneer en hoe verpot je een bonsai?

Jonge bomen verpot je vaker dan oude. Het moment is minstens zo belangrijk als de techniek.

Den op een werktafel tijdens een bijeenkomst.

Het beste moment is voor de meeste soorten het vroege voorjaar, net voordat de knoppen uitlopen. De boom kan dan snel nieuwe wortels maken.

Snoei bij het verpotten een deel van de wortels terug en gebruik goed doorlatende bonsaigrond.

Zet de boom na het verpotten een paar weken beschut, uit de felle zon en de wind.

Terug naar het overzicht Meer leren in de praktijk? Kom naar een bijeenkomst.

Seizoenen · Voorbeeldtekst

Bonsai verzorgen in de winter

De meeste bonsai in onze regio zijn buitenbomen en hebben hun winterrust nodig.

Bonsai bedekt met sneeuw.

Sneeuw op de takken is meestal geen probleem. De wortels in de kleine schaal zijn kwetsbaarder dan de kruin.

Bescherm de schaal bij strenge vorst, bijvoorbeeld door hem in te graven of op een beschutte plek te zetten.

Vergeet het water niet: ook in de winter kan de grond uitdrogen, vooral bij wind.

Terug naar het overzicht Meer leren in de praktijk? Kom naar een bijeenkomst.

Bonsaistijlen

Vijf stijlen, herkend in onze galerij

Stijlen zijn geen strikte regels, maar een gemeenschappelijke taal om over bomen te praten.

Atlasceder met een licht slingerende, rechtopgaande stam.
MoyogiInformeel rechtop: de stam slingert, de top staat boven de voet.
Den met een schuin oplopende stam in een rotsachtige schaal.
ShakanSchuin: de stam helt duidelijk naar één kant, als een boom in de wind.
Ceder die over de rand van een hoge pot naar beneden groeit.
KengaiCascade: de boom groeit tot onder de rand van de pot, als aan een rotswand.
Jeneverbes die over de potrand hangt, maar niet tot onder de pot.
Han-kengaiHalfcascade: over de rand, maar niet lager dan de onderkant van de pot.
Meidoorn met meerdere stammen uit één voet.
KabudachiMeerstammig: meerdere stammen die uit één wortelbasis groeien.

Veelgestelde vragen

Vragen van beginners

Staat je vraag er niet bij? Stel hem aan Martijn of kom langs op een bijeenkomst.

Kan ik een bonsai binnen houden?

De meeste bomen uit ons klimaat zijn buitenbomen: ze hebben seizoenen en een winterrust nodig. Binnenbonsai zijn meestal (sub)tropische soorten, zoals ficus. In november besteden we aandacht aan binnenbonsai.

Moet ik al een boom hebben om mee te doen?

Nee. Je mag twee keer vrijblijvend komen kijken en luisteren. Je ziet dan meteen wat anderen meenemen en hoe je kunt beginnen.

Hoeveel tijd kost een bonsai?

Dagelijks even kijken of de grond vochtig genoeg is. Snoeien, bedraden en verpotten gebeurt een paar keer per jaar, op het juiste moment.

Waar begin ik als beginner?

Begin met een sterke soort die goed tegen ons klimaat kan, bijvoorbeeld een esdoorn, beuk, cotoneaster of meidoorn. Het beginnersboek dat we dit seizoen bespreken is een goed vertrekpunt.